Józefów-synagoga i cmentarz żydowski

Tegoroczny lipiec to dla mnie miesiąc urlopowy, pierwszy tydzień wolnego przeznaczyłam (jak na prawdziwą Polkę przystało) na dorywczą pracę (przy Festiwalu Kultury Żydowskiej w Krakowie), a drugą na leżenie, oglądanie seriali, mały remont (znów patriotyzm przeze mnie przemówił) i zwiedzanie Roztocza. Przypadek poprowadził mnie dzisiaj do Józefowa, a zainteresowanie historią i kulturą żydowską sprawiło, że w Józefowie oprócz Rynku i wieży widokowej zwiedziłam również byłą synagogę i cmentarz żydowski.

Cmentarz żydowski w Józefowie

W subiektywnym przewodniku po najpiękniejszych cmentarzach w Polsce pisałam, że szczególnym sentymentem darzę cmentarze żydowskie. Najpiękniejszy, na którym byłam, to stary cmentarz we Wrocławiu, jednak dzisiaj dołączył do niego niewielki kirkut w Józefowie (woj. lubelskie).

To cmentarz założony w pierwszej połowie XVIII wieku, który był czynny do 1943 r. Obecnie znajduje się na nim ok. 400 nagrobków z piaskowca, transkrypcje w większości są dobrze zachowane, symbole na macewach wskazują, że wśród józefowskiej społeczności żydowskiej żyło wielu studiujących Torę.

Zarządcą cmentarza jest Fundacja Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego, która wraz z Fundacją Konrada Adenauera w 2016r. ogrodziła teren cmentarza. Gmina Józefów zadbała, by na ogrodzeniu znalazła się tablica informacyjna, a także by dojazd do cmentarza został dobrze oznaczony.

Cmentarz żydowski w Józefowie_zdj.2

Synagoga w Józefowie

W Józefowie odwiedziłam również budynek synagogi, w którym obecnie znajduje się Biblioteka Miejska. Społeczność żydowska w Józefowie była bardzo duża, stanowiła ponad 70% mieszkańców. Józefowska synagoga powstała w XIX wieku na miejscu wcześniejszej, drewnianej. Funkcjonowała aż do II wojny światowej, kiedy prawie miejscowi Żydzi zostali zamordowani, albo wywiezieni, a synagoga zdewastowana przez Niemców.

Po wojnie budynek synagogi przez kilka lat popadał w ruinę,  następnie zorganizowano w nim magazyn zboża. W latach 80-tych został wyremontowany i przekazany na siedzibę lokalnej Biblioteki.

synagoga w józefowie

Jest to jedna z najbardziej udanych adaptacji budynku synagogi, jaką miałam okazję zobaczyć. Wnętrze jest urządzone minimalistycznie, naprzeciwko wejścia do sali głównej znajduje się bibliotekarskie biurko, a za nim dobrze oznaczone Aron ha-Kodesz. We wnęce obok drzwi znajdują się informacje na temat żydowskiej historii tego miejsca, również na zewnętrznej ścianie widnieje informacja, że to budynek byłej synagogi, a ozdoby w kształcie menory zostały odnowione i są wyeksponowane przy wejściu. Również droga do synagogi jest dobrze oznakowana i nie mieliśmy większego problemu, by do niej trafić.

Jestem pod wrażeniem tego, jak Gmina Józefów zadbała o żydowską część swojej historii, bardzo bym chciała, by więcej miejscowości poszło tym śladem.

A co Ty ostatnio zwiedziłaś/eś? Napisz w komentarzu, chętnie się dowiem!

  • Mam koleżankę z Józefowa i dużo słyszałam o tym miejscu!

  • Przyznam, że zawsze z zainteresowaniem zaglądam w takie stare cmentarze, przyglądam się nagrobkom i próbuję odtworzyć w myślach losy zmarłych osób, forma okazania szacunku dla przeszłych pokoleń.
    Bookendorfina

  • Przepiękny cmentarz! :O Chętnie bym go odwiedziła 🙂

  • Nigdy nie słyszałam o tym miejscu, a po tym, co napisałaś czuję, że warto byłoby się tam wybrać.