Kobiety na Igrzyska!

„Kobiety potrzebne są na igrzyskach tylko po to, by na stadionie roztaczał się miły zapach i by pocieszać przegranych”, „Jeśli kobieta chce pilotować aeroplan, żaden policjant nie ma prawa jej powstrzymywać. Jeśli jednak chodzi o publiczne zawody sportowe, udział kobiet powinien być absolutnie zabroniony”, „Naszym zdaniem takie kobiece pół- olimpiady są niepraktyczne, nieinteresujące i nieeleganckie. Nie waham się dodać – niewłaściwe”.

Kto jest autorem tych kwiecistych myśli? Otóż nikt inny, jak Pierre de Coubertin- ojciec nowożytnych Igrzysk Olimpijskich. Na szczęście Jego poglądy nie znalazły potwierdzenia w rzeczywistości i obecnie kobiety biorą pełny udział w Olimpiadzie.  Doprowadzenie do tego stanu nie było jednak proste i zajęło ponad 100 lat.

Pierwsze kobiety na Igrzyskach Olimpijskich

Po raz pierwszy kobiety wzięły udział w Igrzyskach Olimpijskich w 1900 roku w Paryżu. Były to głównie tenisistki i golfistki. Wśród 997 uczestników znalazło się miejsce dla 22 kobiet. Jako pierwsze na olimpijskie boisko wyszły dwie francuskie krokiecistki: Marie Ohnier i Filleaul Brohy. Pierwszą zwyciężczynią była golfistka Margaret Abbott, która jednak nie otrzymała złotego medalu, gdyż Igrzyska w Paryżu przeszły do historii jako igrzyska bez medali (te zostały odlane później i przesłane do zwycięzców pocztą. Do części z nich nigdy nie dotarły).

golf-1900
Pierwsze krokiecistki na Olimpiadzie w Paryżu, fot. domena publiczna

Kolejne lata, kolejne dyscypliny

W 1920 roku próbowano wprowadzić biegi kobiet, jednak Międzynarodowy Komitet Olimpijski uznał, że „kobieta biegająca na dystansie dłuższym niż 800 m, szybko się starzeje”, co okazało się wystarczającym argumentem, by biegaczki nie startowały na 800 metrów aż do 1960 roku. Lekkoatletyka kobiet debiutuje na Olimpiadzie w 1928 roku. W 1948 roku wprowadzono jedyną konkurencję wspólną dla kobiet i mężczyzn- jeździectwo. Od tego czasu prawie na każdej Olimpiadzie pojawiały się kolejne dyscypliny, w których brały udział kobiety. Odkąd w 2012 roku wprowadzono boks kobiecy (po 108 latach od wprowadzenia męskiego), nie ma już dyscypliny, w której nie startowałyby kobiety.

Nicola Adams walczy z Cancan Ren, London 2012
Nicola Adams walczy z Cancan Ren, Londyn 2012

Olimpiada w Rio de Janeiro

Procentowy udział kobiet w ogólnej liczbie uczestników rósł powoli, acz systematycznie od 1900 roku. Wtedy wynosił zaledwie 2,2%, obecnie to 45%- najwięcej w historii. Współcześnie w reprezentacjach niektórych krajów kobiet jest więcej, niż mężczyzn. Przykładem mogą być Stany Zjednoczone, które wysłały na Olimpiadę 554 uczestników, w tym 262 mężczyzn i 292 kobiet. W tym roku 47,5% kategorii rywalizacji to te, w których startują kobiety. Chyba nie trzeba dodawać, że jest to wynik rekordowy.

Kobiety a MKOl

O ile droga do równego uczestnictwa w Olimpiadzie wydaje się wreszcie kończyć, o tyle wciąż za mało kobiet zasiada w Międzynarodowym Komitecie Olimpijskim. Obecnie wśród 106 członków Komitetu znajdują się jedynie 24 kobiety. Miejmy nadzieję, że sytuacja szybko się poprawi, bo właśnie tam podejmowane są najważniejsze decyzje. Do tej pory przewodniczącymi Komitetu byli wyłącznie mężczyźni. Wśród członków Komitetu znalazło się do tej pory 6 Polaków i jedna Polka.

Pierwszy skład Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego, Ateny 1896r.
Pierwszy skład Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego, Ateny 1896r.

Co z polskimi sportowczyniami?

Oficjalnie Polska bierze udział w Igrzyskach Olimpijskich od 1924 roku. Do Paryża pojechała wówczas 75-osobowa reprezentacja, w której oprócz mężczyzn znalazło się miejsce jedynie dla Wandy Dubieńskiej- florecistki. W następnych Igrzyskach wzięło udział 79 Polaków, w tym 5 Polek: Rozalia Kajzer-Piesiur, Genowefa Kobielska, Otylia Tabacka, Gertruda Kilos i Halina Konopacka. Pierwszy złoty medal dla Polski zdobyła właśnie Konopacka- dyskobolka.

Halina Konopacka w czasie Igrzysk w Paryżu w 1928r., fot. domena publiczna
Halina Konopacka w czasie Igrzysk w Paryżu w 1928r., fot. domena publiczna

Od tej pory nie było Igrzysk, w których Polki nie brałyby udziału. Najcześciej pojawiały się w (zarezerwowanej wcześniej dla mężczyzn) lekkoatletyce. Poniższy wykres pokazuje procentowy udział kobiet w reprezentacji Polski. Najczęściej wynosił on około 20%, od 2000 roku widać wyraźny wzrost, aż do 42,5% w tym roku.

Udział Polek w reprezentacji Polski, opracowanie własne na podstawie www.olimpijski.pl
Udział Polek w reprezentacji Polski, opracowanie własne na podstawie www.olimpijski.pl

Osobą, która jako pierwsza zdobyła 3 medale również była kobieta- lekkoatletka Irena Szewińska. Szewińska jest również jedyną Polką, która zasiada w Międzynarodowym Komitecie Olimpijskim. Polskie sportowczynie często odnosiły wielokrotne sukcesy- w gronie 62 polskich multimedalistów znajduje się aż 14 multimedalistek, co jest bardzo dobrym wynikiem, biorąc pod uwagę zaniżoną reprezentację kobiet w polskiej reprezentacji.

Irena Szewińska w czasie biegu na 200 metrów, fot. domena publiczna
Irena Szewińska w czasie biegu na 200 metrów, fot. domena publiczna

Polki na Igrzyskach w Rio de Janeiro

Na Igrzyskach w Rio Polskę reprezentowało 241 sportowców, w tym 102 kobiety. Pierwszy złoty medal dla naszego kraju zdobyły wioślarki Magdalena Fularczyk-Kozłowska i Natalia Madaj. Polska łącznie uzyskała 11 medali, zaś kobiety zdobyły 8 z nich: pierwszy wywalczyły wspomniane wcześniej wioślarki, złoto zdobyła Anita Włodarczyk w rzucie młotem, srebro Marta Walczykiewicz w kajakarstwie, oraz Maja Włoszczowska w kolarstwie. Brązowe medale zdobyły: Maria Springwald, Joanna Leszczyńska, Agnieszka Kobus i Monika Ciaciuch w wioślarstwie, Beata Mikołajczyk i Karolina Naja w kajakarstwie, Oktawia Nowacka w pięcioboju nowoczesnym, oraz Monika Michalik w zapasach.

Co z tego wynika?

Wyraźnie widać, że kobiety musiałby przejść długą drogę, by być taktowane na Igrzyskach Letnich na równi z mężczyznami, a ta droga jeszcze nie całkiem się zakończyła. Wiele sportowczyń mówi, że musi na każdym kroku udowadniać, że są lepsze od wszystkich swoich kolegów. Wyniki medalowe polskiej reprezentacji w Rio jasno pokazują, że to kobiety są mocną stroną naszej kadry. Więc jeśli następnym razem, chcąc kogoś obrazić, napiszesz „Grasz jak baba!”, może się okazać, że jest to największy komplement.

Źródła:
American Women in the Olympics, National Women’s History Museum
Oficjalna Strona Polskiego Komitetu Olimpijskiego
More women will compete in Rio 2016 than in any other Olympics, VOX Culture
Bieg przez płotki olimpijskiego sportu kobiet, sport.wp.pl
Factsheet Women in the Olympic movement, International Olympic Comitee
Pionierki kobiecego sportu w Polsce, Robert Gawkowski, www.mowiawieki.pl