Najpiękniejsze cmentarze w Polsce- przewodnik subiektywny

Cmentarz Rakowicki w Krakowie

Jesień to moja ulubiona pora roku, bo przynosi ze sobą kolorowe liście, swetry i czapki, jabłka, orzechy, stada ptaków na niebie, mgłę (chociaż w przypadku Krakowa przeważnie jest to, niestety, smog), kakao w wielkich kubkach i poranne przymrozki, czyli wszystkie czynniki, które skłaniają do długich spacerów. A że w Polsce listopad jest szczególnie poświęcony refleksji nad życiem i śmiercią, to wspaniałym miejscem wędrówek stają się cmentarze.

Wprawdzie dzień Wszystkich Świętych, który rozświetla cmentarze blaskiem zniczy, to katolickie święto, jednak wśród moich ulubionych miejsc znajduje się wiele nekropolii różnych wyznań, a najpiękniejsze z nich zobaczycie w poniższym, subiektywnym przewodniku. Wymieniam w nim jedynie te cmentarze, które odwiedziłam osobiście, kolejność nie ma znaczenia, zaś na końcu wpisu znajdziecie mapkę z zaznaczonymi wszystkimi miejscami, o których jest mowa. Zapraszam!

Stary Cmentarz Żydowski we Wrocławiu, ul. Ślężna 37/39

Założony w XIX wieku służył mieszkańcom Wrocławia aż do 1942r. W czasie II wojny światowej stał się terenem zaciętych walk o Wrocław, o czym świadczą liczne ślady po pociskach na nagrobkach. Cmentarz zajmuje obszar ok. 4, 6 ha i znajduje się na nim ok. 12. tys nagrobków. W tradycji żydowskiej cmentarz jest miejscem, gdzie wszyscy są równi, o czym mają świadczyć proste nagrobki. Cmentarz we Wrocławiu jest zaprzeczeniem tej tezy, gdyż znajduje się na terenie, gdzie bardzo aktywnie rozwijała się Haskala- żydowski ruch oświeceniowy, który domagał się reform w judaizmie. Jednym z ważniejszym elementów tych reform była asymilacja, stąd na cmentarzu można znaleźć niemieckie napisy, oraz świeckie symbole.

Na wrocławskim cmentarzu znajdują się narobki bardzo proste, ale też te niezwykle wyszukane, bogato zdobione i stylizowane na rozmaite nurty architektoniczne. Na ten cmentarz warto wybrać się późną wiosną, lub wczesną jesienią- wówczas bogata roślinność najciekawiej komponuje się z nagrobkami i tworzy niesamowity klimat. Więcej o Starym Cmentarzu Żydowskim można przeczytać na oficjalnej stronie internetowej.

Stary Cmentarz Żydowski we Wrocławiu, Emmanuel DYAN from Paris, France
Stary Cmentarz Żydowski we Wrocławiu, Emmanuel DYAN from Paris, France
Stary Cmentarz Żydowski we Wrocławiu, Aneta Hoppe (Kfas)
Stary Cmentarz Żydowski we Wrocławiu, Aneta Hoppe (Kfas)
Stary Cmentarz Żydowski we Wrocławiu, fot. Zawe
Stary Cmentarz Żydowski we Wrocławiu, fot. Zawe
Stary Cmentarz Żydowski we Wrocławiu, fot. Mzungu
Stary Cmentarz Żydowski we Wrocławiu, fot. Mzungu

Cmentarz Muzułmański w Kruszynianach, Kruszyniany 57

W Polsce znajduje się 7 cmentarzy muzułmańskich, tradycyjnie nazywanych mizarami. Cmentarz w Kruszynianach znajduje się na niewielkim wzniesieniu, niedaleko urokliwego meczetu , groby zwrócone są na wschód. Na nagrobkach można znaleźć inskrypcje po arabsku i po polsku, a także islamski symbol półksiężyca i gwiazdy. Starsze mogiły są otoczone polnymi kamieniami, z których największy znajduje się przy głowie zmarłego, nowsze niewiele różnią się od współczesnych, katolickich nagrobków. Cmentarz jest usytowany w lesie, warto wybrać się na jego zwiedzanie z tutejszym przewodnikiem, który potrafi świetnie opowiadać o lokalnej społeczności tatarskiej, której jest członkiem. Więcej o cmentarzu i polskich Tatarach można przeczytać na stronie Kruszynian.

Cmentarz Muzułmański w Kruszynianach, fot. Natalia Dobrowolska
Cmentarz Muzułmański w Kruszynianach, fot. Natalia Dobrowolska
tatarian_cemetery_kruszyniany_poland-1
Cmentarz Muzułmański w Kruszynianach, aut. Jialiang Gao www.peace-on-earth.org

Cmentarz Rakowicki w Krakowie, ul. Rakowicka 26

Cmentarz Rakowicki to nekropolia w pełnym znaczeniu tego słowa. Został otwarty na przełomie XVIII i XIX wieku, zajmuje powierzchnię 42 hektarów i w starszej części jest mocno zalesiony. Pochowani są tutaj zwykli mieszkańcy Krakowa (często na nagrobkach można znaleźć informację o ich zawodzie), ale też znane osoby, często bardzo zasłużone dla tego miasta i dla kraju, m.in Tadeusz Kantor, Wisława Szymborska, Roman Ingarden, Marek Grechuta, Marcelina Kulikowska, Oskar Kolberg, Jan Matejko, Janina Paradowska, Michał Rożek. Jeśli chcecie odwiedzić grób konkretnej osoby, warto sprawdzić lokalizację jej grobu na specjalnej stronie internetowej- brzmi to dość strasznie, ale bardzo ułatwia życie, wierzcie mi! Po spacerze warto też zajrzeć do „Przewodniczki po Krakowie emancypantek”, gdzie Joanna Szewczyk szalenie ciekawie pisze o porcelankach, czyli nagrobnych fotografiach, które można znaleźć właśnie na Rakowicach. Recenzję tekstu znajdzieciena portalu Popmoderna.

Cmentarz Rakowicki, fot. Robert Drózd
Cmentarz Rakowicki, fot. Robert Drózd
Cmentarz Rakowicki, fot. Karol Hukan
Cmentarz Rakowicki, fot. Karol Hukan
Cmentarz Rakowicki, fot. Andrzej Otrębski
Cmentarz Rakowicki, fot. Andrzej Otrębski

Cmentarz Centralny w Szczecinie, ul. Ku Słońcu

To z całą pewnością najbardziej nietypowy cmentarz, jaki odwiedziłam. Swoim wyglądem i układem bardziej przypomina ogród, lub park- takie też było założenie jego twórców. Znaczną część terenu zajmują zieleńce, zbiorniki wodne i szerokie aleje. Cmentarz Centralny został założony na przełomie XVIII i XIX wieku i jest największą nekropolia w Polsce, jedną z największych na świecie- zajmuje ponad 170 hektarów, a zostało tam pochowanych ponad 300 tysięcy osób. Najbardziej charakterystycznym obiektem cmentarza jest romańska kaplica. Na terenie cmentarza znajdują się też liczne pomniki i kwatery wojskowe. Moją szczególną uwagę zwróciła część cmentarza przeznaczona dla romskich mieszkańców miasta, ze względu na bogatą ornamentykę i ogromną ilość żywych kwiatów. Więcej na temat cmentarza- jego historii i tras spacerowych możecie znaleźć na jego oficjalnej stronie.

Kaplica jesienią, fot. 7alaskan
Kaplica jesienią, fot. 7alaskan
Nagrobek Rodziny Meister, fot. Kapitel
Nagrobek Rodziny Meister, fot. Kapitel
Cmentarz Centralny, fot. Kapitel
Cmentarz Centralny, fot. Kapitel

Cmentarz Żydowski w Katowicach, ul. Kozielska 16

Ten cmentarz odwiedziłam późną wiosną i zrobił na mnie ogromne wrażenie. Nagrobki tonęły w zieleni, szczelnie oplecione bluszczem. Jak już pewnie zdążyliście zauważyć, preferuję te cmentarze, które są położone na zielonych terenach, wśród drzew i wszelkiej roślinności. Obawiam się szczelnie zabetonowanych alejek i kostki brukowej zakrywającej każdy skrawek przestrzeni. Cmentarz w Katowicach jest piękny, trochę dziki, wart odwiedzenia. Więcej o cmentarzu możecie przeczytać na portalu Wirtualny Sztetl.

Cmentarz Żydowski w Katowicach, fot. Joanna Antonik
Cmentarz Żydowski w Katowicach, fot. Joanna Antonik
Cmentarz Żydowski w Katowicach, fot. Joanna Antonik
Cmentarz Żydowski w Katowicach, fot. Joanna Antonik
Cmentarz Żydowski w Katowicach, fot. Joanna Antonik
Cmentarz Żydowski w Katowicach, fot. Joanna Antonik
Cmentarz Żydowski w Katowicach, fot. Joanna Antonik
Cmentarz Żydowski w Katowicach, fot. Joanna Antonik

Cmentarz Prawosławny w Supraślu, Supraśl 1

Supraśl to przepiękna, podlaska miejsowość, która, jak wiele w tym rejonie, ma bogatą, wielokulturową i wielowyznaniową historię. Cmentarz prawosławny został założony w 1900 r. i jest położony na wzgórzu, wśród sosnowego lasu. To urokliwe, chociaż nieco oddalone od centrum miejscowości miejsce, warto je odwiedzieć przy okazji dłuższego spaceru po okolicy.

Cmentarz Prawosławny w Supraślu, fot. Joanna Antonik
Cmentarz Prawosławny w Supraślu, fot. Joanna Antonik
Cmentarz Prawosławny w Supraślu, fot. Joanna Antonik
Cmentarz Prawosławny w Supraślu, fot. Joanna Antonik
Cmentarz Prawosławny w Supraślu, fot. Joanna Antonik
Cmentarz Prawosławny w Supraślu, fot. Joanna Antonik
Cmentarz Prawosławny w Supraślu, fot. Joanna Antonik
Cmentarz Prawosławny w Supraślu, fot. Joanna Antonik
Cerkiewka cmentarna, fot. Wiktor Wołkow, źródło: suprasl.fotopolska.eu

Cmentarz Katolicki w Cierpiszu k. Łańcuta

Na sam koniec polecam Wam najmniej znany cmentarz, który znajduje się w mojej rodzinnej wiosce. Cierpisz znajduje się koło Łańcuta, na przepięknych, podkarpackich wzgórzach. Cmentarz jest stosunkowo nowy, ale położony wśród zagajników z widokiem na zalesione wzgórze. Zwłaszcza jesienią ma niesamowity, spokojny klimat. Jeśli będziecie kiedyś w tych okolicach, warto zajrzeć chociaż na chwilę.

Niektóre cmentarze są piękniejsze, niż inne. #cementary #podkarpacie #wszystkichswietych #jesien #allsaintsday #autumn #fall #colors #cmentarz #forrest #calm

Zdjęcie zamieszczone przez użytkownika Joanna Poziomka Antonik (@antonikjoanna)

Jaki jest napiękniejszy cmentarz w Polsce według Ciebie?

Napisz w komentarzu, chętnie się dowiem i go odwiedzę.

 

  • Dorota Pln

    Pewnie byłaś – Cmentarz Stary w Rzeszowie ul. Targowa. Już mało tam grobów, malutki jest, ale to miejsce ma swój urok.

    • Dużo tam spacerowałam w czasach licealnych. Chyba napiszę drugą część niedługo

  • Zawsze lubiłam chodzić po starych cmentarzach, chłonąć ducha minionych epok, jakkolwiek makabrycznie by to nie brzmiało. Nigdy nie udało mi się zwiedzić żydowskiego, zawsze są zamknięte, a mam wielką ochotę zobaczyć coś „innego”. W Katowicach bywam bardzo często, jakieś wskazówki jak go zwiedzić? 🙂

    • Może nie powinnam pisać tego publicznie, ale na Cmentarz Zydowski w Katowicach weszłam z przyjaciółką przez mur, bo było z niewiadomych przyczyn zamknięte, a bardzo nam zależało 🙂 Na podlinkowanej stronie jest informacja, gdzie można dopytać o klucze, wtedy tego nie wiedziałam. A ja zapraszam Cię na wycieczkę do Krakowa, chętnie pokażę tutejsze cmentarze żydowskie. Pozdrawiam!:)

      • No właśnie dwukrotnie chciałam wejść na ten na Kazimierzu, ale zawsze było zamknięte 🙁
        Pozdrawiam również :*

  • Na prawdę wyglądają malowniczo. Jesień nadaje cmentarzom specyficzny dla nich klimat.

    • To prawda! Chociaż późna wiosna też jest piękna!

  • Do Polskich cmentarzy doliczyłbym jeszcze ten w Łyczakowie, bo tam jednak jest nasza historia 🙂

    • Myślę, że polskie cmentarze to inna kategoria, niż cmentarze w Polsce. Myślę też, że jeszcze wrócę do tego tematu, więc dzięki za podpowiedź:) Pozdrawiam!

  • Oprócz swojej podstawowej funkcji, cmentarze są mega klimaycznymi i czarującymi miejscami 🙂

    • To prawda, mają swój niesamowity klimat!

  • Katarzyna Wojnarska

    Niewybaczalne pominięcie! W imie lat dawno minionych oprócz rzeszowskiego – przemyski na Słowackiego! Ma niesamowity klimat, na wzgórzu, z niezwykłymi nagrobkami… I dodam – z dedykacją dla Ciebie – wielokulturowy – na górze niemiecki wojskowy, z boku groby austro-węgierskie (Twierdza Przemyśl, jakby nie było) no i oczywiszcie pomieszanie z poplątniem jak to w Przemyślu – rzymsko i grecko katolickie, prawosławne…
    A z nieznanych kirkut w Jordanowie i Rabce… Malutkie, ale… Inaczej niż krakowskie – na uboczu, nieznane… Jak w Rabce czy Jordanowie nie byłaś, to musimy się kiedyś wybrać.

    • Może nie uwierzysz, ale nigdy tam nie byłam! Chyba trzeba się wybrać na jakąś objazdową wycieczkę po podkarpaciu:) Rabka i Jordanów też brzmią kusząco, chętnie się wybiorę!:)

  • Chociaż ta opinia może wydać się szerokiemu gronu osobliwa – uwielbiam cmentarze! Chociaż z tych przedstawionych widziałam tylko ten Krakowski. Ogromne wrażenie robią te zdjęcia, gdzie nagrobki zakryte są bluszczem i inną roślinnością.
    W minione lato odwiedziłam kilkanaście cmentarzy w Małopolsce i na Podkarpaciu, które znajdowały się m.in. w pobliżu szlaku architektury drewnianej w tamtych stronach. Najczęściej to były zrujnowane cmentarze z I wojny światowej, sporo z nich było prawosławnych. To była świetna przygoda.

    • Ja rozumiem doskonale! Chciałabym też odwiedzić więcej malowniczych, wiejskich cmentarzy, najlepiej w Beskidach. Także te tereny, które mają wielokulturowe i wielowyznaniowe dziedzictwo są bardzo ciekawe. A Szlak Architektury Drewnianej jest super!

  • Pingback: Józefów-synagoga i cmentarz żydowski - Miejsce narzekań i zachwytów()